DỊCH, ĐẠI DỊCH LUÔN LÀ BẤT ĐỊNH, KHÓ LƯỜNG

Cách đây ít ngày, nhận một cuộc gọi của một cán bộ lãnh đạo một Sở trong thành phố (một người mà tôi rất ấn tượng về sự cởi mở, chân thành và thẳng thắn ngay lần gặp đầu tiên), anh nói trên điện thoại "Hôm trước nói chuyện với chú về sức khỏe, về dịch/bệnh COVID-19 chú nói 'tình hình khả quan, không nên lo lắng quá' anh cũng về thông tin cho vợ và con trai để vợ/con yên tâm hơn thế mà dịch bệnh lại diễn biến xấu thế là thế nào nhỉ?". Tôi giải thích với anh: "Là do anh chưa hiểu hết ý của em thôi".

Với hiểu biết về sự nguy hại (deadly potentiality) và tính lây nhiễm (infectiosity/contagiosity) tốc độ lây truyền (speading speed) của SARS-CoV2 cũng như các virus khác có khả năng bùng nổ thành đại dịch, tại thời điểm đầu tháng 2 (ngay sau Tết) cho tới đầu tháng 3 dịch/bệnh COVID-19 tạm lắng trên thế giới, Việt Nam không có ca mắc mới (số ca khảng định 16, khỏi 16) CDC Hoa Kỳ bỏ Việt Nam ra khỏi danh sách các điểm đến có nguy cơ lây lan dịch bệnh. Ai cũng mong dịch bệnh sớm kết thúc, và với thông tin về dịch bệnh trong nước và thê giới, mọi người dân (bao gồm cán bộ y tế, trong đó có tôi) đều đã có cái nhìn lạc quan về Covid-19 là chuyện rất dễ hiểu nhưng cũng rất dễ gây hiểu...lầm (vấn đề thuộc về cái gọi là Health literacy).

Thay lời kết, tôi xin trích một câu trong một bài báo trên tờ The Guardian của Anh: "Các mô hình toán (ở đây được ngầm hiểu là các phương trình vi phân phát triển dịch) vốn chỉ là kết quả của các dữ liệu (của các biến số) nhập vào. Thời gian trôi qua, chúng ta học được rất nhiều từ kết cục (diễn biến) của đại dịch này tại các nước trên thế giới và về hiệu quả (tác động có thể thấy) của các chính sách trong việc giảm thiểu các kết cục tồi tệ" (Models are only as good as the data that goes into them. As time goes on, we will learn a lot more about the outcomes of this pandemic in countries around the world and the effectiveness of policies in mitigating the worst outcomes)

(PGS.TS. Phạm Văn Linh)

 

MANG KHẨU TRANG: KHI NÀO?

Khẩu trang y tế như những loại được dùng phổ thông trong các bệnh viện không thể bảo vệ các bạn (chúng ta) trước chủng virus Corona mới (nCoV) khi chúng ta chỉ mang khẩu trang không thôi. Khi chúng ta mang khẩu trang, cần kết hợp với vệ sinh tay và các phương pháp dự phòng khác. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) chỉ khuyến cáo Sử dụng khẩu trang trong những trường hợp cụ thể.

whoclip

Nếu chúng ta ho, sốt VÀ khó thở (trong thời gian diễn biến của dịch, chữ VÀ ở trên nên thay bằng chữ HOẶC, nghĩa là chỉ cần khi ta có một trong ba biểu hiện này) chúng ta nên mang khẩu trang và tìm kiếm sự chăm sóc y tế (đi khám hay nhập viện để điều trị và theo dõi). Nếu chúng ta không có các triệu chứng này, chúng ta không bắt buộc phải mang khẩu trang bởi vì không có bằng chứng cho thấy khẩu trang (có lợi ích) bảo vệ khi chúng ta không ốm yếu (hay có các triệu chứng vừa nêu).

Tuy nhiên, khi bạn hoàn toàn khỏe mạnh nhưng bạn chăm sóc một người khác mà người này có thể nhiễm hay mắc nCoV thì bạn nên mang khẩu trang mỗi khi bạn ở trong cùng phòng với người đó. Hãy nhớ, nếu như bạn chọn việc mang khẩu trang, hãy sử dụng và loại bỏ nó đúng cách và vệ sinh tay với dung dịch sát trùng hay với xà phòng và nước sau đó.

Bạn có thể tìm thêm thông tin về việc sử dụng khẩu trang, các biện pháp dự phòng khác và nCoV hãy xem trong trang web của Tổ chức Y tế thế giới tại địa chỉ https://www.who.int/vietnam/vi/home

(PGS.TS.BS. Phạm Văn Linh lược dịch)